Spis treści
W skrócie
- PKD to punkt, w którym test na HIV robi się anonimowo, bezpłatnie i bez skierowania.
- W wielu punktach można też zbadać się w kierunku kiły i HCV.
- Zamiast danych osobowych dostajesz kod, pod którym odbierasz wynik.
- Listę punktów prowadzi Krajowe Centrum ds. AIDS, telefon zaufania HIV/AIDS to 800 888 448.
Czym jest punkt konsultacyjno-diagnostyczny
Punkty konsultacyjno-diagnostyczne działają w Polsce w ramach krajowego programu zapobiegania zakażeniom HIV, koordynowanego przez Krajowe Centrum ds. AIDS1. Ich zadaniem jest ułatwienie badań każdej osobie, która chce poznać swój status, bez barier formalnych i bez oceniania. Nie ma znaczenia, czym się zajmujesz, z kim masz kontakty ani skąd pochodzisz. Nikt nie pyta o powód wizyty w sposób, który wymagałby tłumaczenia się, a rozmowa z doradcą służy temu, żeby dobrać badania i wyjaśnić wynik.
- Bez skierowania i bez ubezpieczenia zdrowotnego.
- Bez danych osobowych: imienia, nazwiska, numeru PESEL.
- Bezpłatnie.
- Z rozmową z przeszkolonym doradcą przed badaniem i po nim.
Krótka definicja pojęcia jest też w słowniku: punkt konsultacyjno-diagnostyczny znaczenie.
Jak wygląda wizyta w punkcie krok po kroku
Organizacja wizyty różni się między punktami. W jednych obowiązują zapisy, w innych przyjmuje się osoby w wyznaczonych godzinach według kolejności. Aktualne zasady i godziny podaje każdy punkt, a zbiorczo Krajowe Centrum ds. AIDS1.
- Rozmowa przed testem: doradca pyta o sytuacje ryzyka i czas, jaki od nich minął. Na tej podstawie wyjaśnia, czy test ma już sens, czy trzeba go powtórzyć później. Możesz nie odpowiadać na pytania, które uważasz za zbyt osobiste.
- Pobranie krwi: zwykle z żyły, trwa chwilę.
- Kod: dostajesz numer albo kod, który jest jedynym sposobem powiązania ciebie z próbką. Zachowaj go, bez niego nie odbierzesz wyniku.
- Odbiór wyniku: osobiście, w terminie wskazanym przez punkt, z rozmową po teście.
Anonimowy kod i poufność
Kod zastępuje dane osobowe. Punkt nie wie, jak się nazywasz, a wynik nie trafia do pracodawcy, rodziny ani do żadnego rejestru pod twoim nazwiskiem. Z tego powodu wynik odbiera się zwykle osobiście: to chroni cię przed sytuacją, w której ktoś inny poznałby go przez telefon albo pocztą. Jeśli boisz się, że ktoś z otoczenia dowie się o wizycie, możesz wybrać punkt w innej dzielnicy albo innym mieście.
Co oznacza wynik testu
Wynik ujemny oznacza, że w próbce nie wykryto zakażenia. Jest wiarygodny, jeśli od sytuacji ryzyka minęło okno diagnostyczne: dla testu czwartej generacji zwykle 6 tygodni, a dokładny termin poda doradca1. Jeśli od ryzyka minęło mniej czasu, doradca zaproponuje powtórzenie testu.
Wynik dodatni w teście przesiewowym wymaga potwierdzenia innym badaniem. Dopiero wynik potwierdzenia jest rozpoznaniem. W wielu punktach potwierdzenie wykonuje się w ramach tej samej ścieżki, a doradca wyjaśnia, co dalej.
Co zrobić, gdy wynik jest dodatni
Wynik dodatni to trudna wiadomość, ale nie wyrok. Zakażenie HIV wykryte i leczone pozwala dziś żyć długo i aktywnie, a leczenie w Polsce jest prowadzone w wyspecjalizowanych poradniach1. Doradca w punkcie pomoże ci zaplanować pierwsze kroki.
- Zapytaj doradcę, do której poradni leczenia HIV się zgłosić i jak umówić pierwszą wizytę.
- Zadzwoń na telefon zaufania HIV/AIDS 800 888 448 (bezpłatny), jeśli potrzebujesz rozmowy albo informacji.
- Jeśli czujesz silny lęk albo myśli o zrobieniu sobie krzywdy, dzwoń na 116 123 albo 800 70 2222 (bezpłatny, całodobowy), a w nagłym wypadku na 112.
- Porozmawiaj z lekarzem o tym, jak powiadomić partnerów.
Więcej kontaktów znajdziesz na stronie numery pomocy.
Gdzie jest najbliższy punkt konsultacyjno-diagnostyczny
Aktualną listę punktów z adresami i godzinami publikuje Krajowe Centrum ds. AIDS. Punkty działają w większości dużych miast. W dziale punkty pomocy i badań w miastach zebraliśmy informacje dla miast wojewódzkich, razem z kontaktami do ośrodków interwencji kryzysowej i innych miejsc wsparcia. Jeśli nie masz dostępu do internetu albo lista wydaje się nieaktualna, zadzwoń na telefon zaufania HIV/AIDS 800 888 448.
Czego punkt nie zrobi
Punkt konsultacyjno-diagnostyczny nie jest przychodnią. Nie leczy zakażeń, nie wystawia recept i zwykle nie bada wszystkich zakażeń przenoszonych drogą płciową. Na pełniejszą diagnostykę, na przykład w kierunku chlamydii czy rzeżączki, trzeba iść do wenerologa, który w ramach NFZ przyjmuje bez skierowania2. Jeśli od sytuacji ryzyka minęło mniej niż 72 godziny, punkt nie poda leków PEP, ale może wskazać szpital zakaźny, w którym to zrobisz. Szczegóły w tekście PrEP i PEP i w przewodniku badania na choroby weneryczne.
Pytania
Czy w punkcie konsultacyjno-diagnostycznym trzeba podać dane osobowe?
Nie. Test jest anonimowy. Zamiast imienia, nazwiska i numeru PESEL dostajesz kod, pod którym odbierasz wynik.
Czy test w PKD jest płatny?
Nie. Badanie w punkcie konsultacyjno-diagnostycznym jest bezpłatne i nie wymaga skierowania ani ubezpieczenia zdrowotnego.
Czy w punkcie można zbadać się na inne choroby niż HIV?
W wielu punktach tak, najczęściej w kierunku kiły i HCV. Zakres badań podaje konkretny punkt. Pełniejszą diagnostykę zrobisz u wenerologa.
Gdzie znaleźć listę punktów?
Aktualną listę punktów publikuje Krajowe Centrum ds. AIDS na stronie aids.gov.pl. Informacje możesz też uzyskać pod bezpłatnym numerem telefonu zaufania HIV/AIDS 800 888 448.
Źródła
- 1.Krajowe Centrum ds. AIDS, punkty konsultacyjno-diagnostyczne i testowanie w kierunku HIV, aids.gov.pl.
- 2.Narodowy Fundusz Zdrowia, świadczenia bez skierowania, nfz.gov.pl.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady lekarskiej. Organizacja pracy punktów może się zmieniać, aktualne dane podaje Krajowe Centrum ds. AIDS.
Czytaj dalej
- Badania na choroby weneryczne: jakie i jak często
- PrEP i PEP: profilaktyka HIV
- Punkty pomocy i badań w miastach
- Numery pomocy