Belgia, praca seksualna, umowa o pracę i nowe prawa od 1 grudnia 2024 r.

Jakie prawa daje umowa o pracę w Belgii

Najważniejsza zmiana polega na tym, że osoba świadcząca usługi seksualne w ramach zatrudnienia korzysta z ochrony, jaką daje umowa o pracę. Według ustawy obejmuje to w szczególności¹:

• prawo do urlopu, tak jak w innych stosunkach pracy,
• ubezpieczenie, czyli dostęp do systemu zabezpieczenia społecznego,
• prawo odmowy klienta, bez konsekwencji ze strony pracodawcy,
• prawo odmowy konkretnej czynności, także w trakcie spotkania.

Prawo odmowy jest w tej regulacji kluczowe. Zatrudnienie nie oznacza, że pracodawca może decydować o tym, z kim i na co osoba pracująca się zgadza. To rozwiązanie łączy dwie rzeczy, które w innych modelach bywają rozdzielone: formalną pracę i pełną kontrolę nad zgodą.

Porównanie przepisów Belgii i Polski

Polska stosuje model abolicjonistyczny. Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest przestępstwem ani wykroczeniem. Karane są natomiast osoby trzecie: kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nakłania inną osobę do prostytucji lub jej to ułatwia, albo czerpie korzyści z cudzej prostytucji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 204 § 1 i § 2 Kodeksu karnego)². Polska jest też stroną Konwencji ONZ z 1949 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji.

W polskich warunkach zatrudnienie osoby świadczącej usługi seksualne przez pracodawcę, który zarabia na tej pracy, podpadałoby pod art. 204 Kodeksu karnego. Niejasna jest też sytuacja podatkowa: ustawa o PIT wyłącza przychody z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, i przyjmuje się, że świadczenie usług seksualnych jest taką czynnością (art. 2 ust. 1 pkt 4)³. Szerzej piszemy o tym w tekstach czy prostytucja w Polsce jest legalna i prostytucja a podatek.

Wspólny dla obu państw jest zakaz przymusu: zmuszanie do prostytucji i handel ludźmi są przestępstwami zarówno w Belgii, jak i w Polsce (w Polsce art. 203 i art. 189a Kodeksu karnego). W Polsce zgwałcenie jest od 14 lutego 2025 r. definiowane przez brak zgody, co dotyczy także osób pracujących seksualnie. Opisujemy to w tekście nowa definicja zgwałcenia.

Belgia na tle innych modeli w Europie

Państwa europejskie regulują prostytucję bardzo różnie. Szwecja w 1999 r. wprowadziła model karzący klienta, a nie osobę świadczącą usługi; podobne rozwiązania przyjęły później Norwegia (2009), Francja (2016) i Irlandia (2017). Holandia w 2000 r. zniosła zakaz domów publicznych i wprowadziła system licencji. Niemcy przyjęły ustawę o prostytucji w 2002 r., a w 2017 r. ustawę o ochronie osób świadczących usługi seksualne, która wprowadziła rejestrację. Nowa Zelandia zdekryminalizowała pracę seksualną w 2003 r.⁴.

Parlament Europejski w rezolucji z 14 września 2023 r. wezwał państwa do rozważenia modelu karzącego popyt i do wsparcia wyjścia z prostytucji. Rezolucja nie jest wiążąca. Belgia wybrała inną drogę, co pokazuje, że spór o najlepszy model trwa. Opisujemy go w tekście rezolucja Parlamentu Europejskiego o prostytucji.

Czy zmiany w Belgii coś zmieniają w Polsce

Belgijska ustawa obowiązuje wyłącznie w Belgii i nie zmienia polskiego prawa. Osoby z Polski, które rozważają pracę za granicą, powinny pamiętać, że zwabienie lub uprowadzenie innej osoby w celu uprawiania prostytucji za granicą jest w Polsce przestępstwem zagrożonym surowszą karą (art. 204 § 4 Kodeksu karnego), a oferty wyjazdu z „załatwioną pracą”, długiem za przejazd albo zabraniem dokumentów to typowe sygnały handlu ludźmi². W razie wątpliwości przed wyjazdem albo w trakcie pobytu konsultacji udziela KCIK prowadzone przez La Strada: +48 22 628 01 20, po polsku i w innych językach. W nagłym zagrożeniu: 112, a za granicą lokalny numer alarmowy, w Unii Europejskiej także 112. Zobacz też jak rozpoznać przymus i numery pomocy.

Przepisy się zmieniają, a aktualne brzmienie polskich ustaw jest w ISAP (isap.sejm.gov.pl). W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej, dostępnej w każdym powiecie.