Przejdź do treści

Pomoc w nagłej sytuacji: 112 · La Strada · Niebieska Linia

Wszystkie numery pomocy
Szybkie wyjście

Wiadomości

Rezolucja Parlamentu Europejskiego o prostytucji, jej zalecenia i znaczenie dla Polski

14 września 2023 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie regulacji prostytucji w UE, jej skutków transgranicznych i wpływu na równouprawnienie płci. Dokument nie jest wiążący, ale wskazuje kierunek: wzywa państwa członkowskie do rozważenia modelu, w którym karany jest popyt, oraz do wspierania osób, które chcą odejść z prostytucji. Wyjaśniamy, co mówi rezolucja, jakie modele funkcjonują w Europie i jak wygląda na tym tle Polska.

Aktualizacja: wrzesień 2026

Pusta sala posiedzeń parlamentu z rzędami ławek w porannym świetle
Spis treści
  1. Najważniejsze założenia rezolucji Parlamentu Europejskiego o prostytucji
  2. Wsparcie wyjścia z prostytucji w Polsce
  3. Czym rezolucja różni się od dyrektywy
  4. Modele regulacji prostytucji w Europie
  5. Polska na tle rezolucji
  6. Skąd brać dane o prostytucji w Europie
  7. Źródła
  8. Czytaj dalej

W skrócie

  • Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 14 września 2023 r. dotyczy regulacji prostytucji w UE.
  • Jest niewiążąca: nie zmienia prawa żadnego państwa.
  • Wzywa do rozważenia modelu karzącego popyt i do wsparcia wyjścia z prostytucji.
  • Polska stosuje model abolicjonistyczny: niekaralne jest świadczenie usług, karane są osoby trzecie.

Najważniejsze założenia rezolucji Parlamentu Europejskiego o prostytucji

Rezolucja nosi tytuł „w sprawie regulacji prostytucji w UE, jej skutków transgranicznych i wpływu na równouprawnienie płci”1. Parlament Europejski odnosi się w niej do tego, że państwa członkowskie regulują prostytucję w bardzo różny sposób, a zjawisko ma wymiar transgraniczny, w tym związek z handlem ludźmi. Dokument wzywa państwa do rozważenia modelu, w którym karany jest popyt, czyli korzystanie z usług seksualnych, a nie osoba, która je świadczy. Drugim filarem jest wsparcie wyjścia z prostytucji.

Rezolucja Parlamentu Europejskiego nie jest aktem prawnym, który państwa muszą wdrożyć. To stanowisko polityczne, które może być punktem odniesienia w debatach krajowych i unijnych. O tym, jaki model obowiązuje w danym państwie, nadal decyduje jego parlament.

Wsparcie wyjścia z prostytucji w Polsce

Drugi filar rezolucji, wsparcie wyjścia, w Polsce opiera się na instytucjach ogólnodostępnych, a nie na osobnym programie. Powiatowy urząd pracy po rejestracji daje ubezpieczenie zdrowotne, szkolenia, bony, doradztwo zawodowe i dofinansowanie na rozpoczęcie działalności. Ośrodki pomocy społecznej (MOPS, GOPS) pomagają przy zasiłkach i w kryzysie, a gminy mogą zapewnić mieszkanie interwencyjne na swoich zasadach. Pomoc psychologiczną dają telefon zaufania 116 123, bezpłatne i całodobowe Centrum Wsparcia 800 70 2222 oraz ośrodki interwencji kryzysowej. Krok po kroku opisujemy to w poradniku jak odejść z pracy seksualnej.

Osoby w przymusie albo ofiary handlu ludźmi mogą zwrócić się do Krajowego Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnego dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), prowadzonego przez La Strada: +48 22 628 01 20, także cudzoziemcy. W nagłym zagrożeniu: 112. Sygnały przymusu opisujemy w tekście jak rozpoznać przymus. Co roku 18 października przypada Europejski Dzień przeciwko Handlowi Ludźmi.

Czym rezolucja różni się od dyrektywy

W prawie Unii Europejskiej wiążące są między innymi rozporządzenia i dyrektywy, które państwa muszą stosować albo wdrożyć do swojego prawa. Rezolucja Parlamentu Europejskiego to co innego: wyraża stanowisko posłów i nie tworzy obowiązków dla państw ani dla obywateli. Nie da się na jej podstawie ukarać nikogo ani niczego zalegalizować. Jej znaczenie jest polityczne: pokazuje, jaki kierunek popiera większość Parlamentu, i może być przywoływana w krajowych debatach nad zmianą prawa.

Modele regulacji prostytucji w Europie

Spór, którego dotyczy rezolucja, trwa w Europie od lat i nie ma jednej odpowiedzi przyjętej przez wszystkie państwa. Poniżej opisujemy główne modele na podstawie przepisów, bez oceny, który z nich jest skuteczniejszy.

  • Model karzący klienta (nazywany też modelem nordyckim albo szwedzkim): Szwecja wprowadziła go w 1999 r., karząc klienta, a nie osobę świadczącą usługi. Podobne rozwiązania przyjęły później Norwegia (2009), Francja (2016) i Irlandia (2017)2.
  • Model regulacyjny: Holandia w 2000 r. zniosła zakaz domów publicznych i wprowadziła system licencji. Niemcy przyjęły ustawę o prostytucji w 2002 r., a w 2017 r. ustawę o ochronie osób świadczących usługi seksualne, która wprowadziła rejestrację2.
  • Dekryminalizacja: Nowa Zelandia (poza Europą, często przywoływana w debacie) zdekryminalizowała pracę seksualną w 2003 r. W Europie Belgia zdekryminalizowała pracę seksualną w 2022 r., a od 1 grudnia 2024 r. pozwala zatrudniać osoby świadczące usługi seksualne na umowę o pracę, z urlopem, ubezpieczeniem i prawem odmowy klienta i czynności2.
  • Model abolicjonistyczny: samo świadczenie usług nie jest karane, karane są osoby trzecie, które czerpią korzyści albo zmuszają. Ten model stosuje Polska3.

Zwolennicy modelu karzącego popyt wskazują na związek prostytucji z handlem ludźmi i nierównością płci. Zwolennicy dekryminalizacji i regulacji wskazują na prawa pracownicze, bezpieczeństwo i dostęp do ochrony prawnej dla osób świadczących usługi. Rezolucja z 2023 r. opowiada się za pierwszym kierunkiem, a belgijska ustawa z 2024 r. idzie w drugim. Szczegóły belgijskich zmian opisujemy w tekście Belgia, praca seksualna i umowa o pracę.

Polska na tle rezolucji

W Polsce samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest przestępstwem ani wykroczeniem. Korzystanie z usług osoby dorosłej też nie jest karalne. Karane są osoby trzecie: nakłanianie do prostytucji lub jej ułatwianie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz czerpanie korzyści z cudzej prostytucji podlegają karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 204 § 1 i § 2 Kodeksu karnego), a doprowadzenie do prostytucji przemocą, groźbą, podstępem albo wykorzystaniem zależności jest przestępstwem z art. 2033. Polska jest stroną Konwencji ONZ z 1949 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji.

Rezolucja nie zmienia tego stanu prawnego. Wprowadzenie w Polsce modelu karzącego klienta wymagałoby zmiany ustawy przez Sejm i Senat. Do czasu takiej zmiany korzystanie z usług osoby dorosłej pozostaje niekaralne, z ważnymi wyjątkami: płacenie osobie poniżej 18 lat za czynność seksualną jest przestępstwem (art. 199 § 3), a obcowanie płciowe bez zgody jest od 14 lutego 2025 r. zgwałceniem, także gdy doszło do zapłaty (art. 197)3. Więcej w tekstach czy prostytucja w Polsce jest legalna i nowa definicja zgwałcenia.

Przepisy się zmieniają, a ich aktualne brzmienie jest w ISAP (isap.sejm.gov.pl). W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej, dostępnej w każdym powiecie.

Skąd brać dane o prostytucji w Europie

Rezolucja i debata wokół niej często odwołują się do danych o skali prostytucji i handlu ludźmi. Dla Polski nie ma rzetelnych, aktualnych danych o skali prostytucji, dlatego nie podajemy tu liczb. Informacji o handlu ludźmi warto szukać u źródeł instytucjonalnych: MSWiA i rządowa strona gov.pl o handlu ludźmi, raporty La Strada, UNODC oraz Eurostat. Zestawienie źródeł prowadzimy w dziale badania o prostytucji.

Źródła

  1. 1.Parlament Europejski, rezolucja z dnia 14 września 2023 r. w sprawie regulacji prostytucji w UE, jej skutków transgranicznych i wpływu na równouprawnienie płci, tekst na stronie Parlamentu Europejskiego.
  2. 2.Ustawodawstwo Szwecji, Norwegii, Francji, Irlandii, Holandii, Niemiec, Nowej Zelandii oraz Belgii (Moniteur belge, belgijski dziennik urzędowy).
  3. 3.Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 197, art. 199, art. 203, art. 204, tekst w ISAP.

Czytaj dalej