Przejdź do treści
Escortka

Pieniądze i zarobki

Jak zacząć oszczędzać i inwestować, kiedy dopiero zaczynasz

Jak zacząć oszczędzać i inwestować? Po kolei i bez pośpiechu. Najpierw zbierasz poduszkę finansową na koncie oszczędnościowym, potem część nadwyżek kierujesz w obligacje skarbowe chronione przed inflacją, a pieniądze na wiele lat do przodu w tanie fundusze indeksowe ETF, najlepiej w ramach IKE. Nie potrzebujesz do tego dużych kwot ani znajomości giełdy, wystarczy kilkaset złotych miesięcznie i cierpliwość.

Elegancka kobieta w czerwonej sukience z kieliszkiem szampana w luksusowym apartamencie
Spis treści
  1. Od czego zacząć oszczędzanie
  2. Konto oszczędnościowe i lokata
  3. Obligacje skarbowe, czyli pożyczasz państwu
  4. IKE i IKZE w kilku zdaniach
  5. ETF, czyli inwestowanie bez wybierania spółek
  6. Twój pierwszy plan inwestycyjny
  7. Pytania
  8. Źródła
  9. Czytaj dalej

W skrócie

  • Kolejność ma znaczenie: poduszka, potem bezpieczne oszczędzanie, a dopiero potem inwestowanie.
  • Obligacje skarbowe EDO i COI są indeksowane inflacją i kupisz je już od 100 zł.
  • IKE i IKZE to konta emerytalne z ulgą podatkową, w których możesz trzymać obligacje albo ETF.
  • ETF na szeroki indeks to prosty sposób na inwestowanie na 10 lat i dłużej.
  • Gwarantowany wysoki zysk to zawsze sygnał ostrzegawczy.

Od czego zacząć oszczędzanie

Zanim cokolwiek zainwestujesz, potrzebujesz poduszki finansowej, kilku miesięcy podstawowych wydatków odłożonych w bezpiecznym miejscu. Bez niej każdy gorszy miesiąc zmusi cię do sprzedania inwestycji, często w najgorszym możliwym momencie.

Druga rzecz to rytm. Zamiast odkładać to, co zostanie, odkładaj z góry stały procent od każdego wpływu. Jak to poukładać przy zmiennym dochodzie, opisujemy w tekście o budżecie przy nieregularnych dochodach.

Konto oszczędnościowe i lokata

To fundament. Pieniądze są dostępne, a w polskim banku chroni je Bankowy Fundusz Gwarancyjny do równowartości 100 000 euro na osobę w jednym banku. Oprocentowanie bywa różne, więc porównuj oferty i korzystaj z promocji dla nowych klientów, ale czytaj, do jakiej kwoty i na jak długo obowiązuje wyższa stawka. Lokata da zwykle trochę więcej, ale jeśli zerwiesz ją przed terminem, tracisz odsetki.

Obligacje skarbowe, czyli pożyczasz państwu

Obligacje detaliczne Skarbu Państwa kupisz przez internet na stronie obligacjeskarbowe.pl albo w oddziałach PKO BP i Pekao. Jedna obligacja kosztuje 100 zł. To jedna z najbezpieczniejszych form oszczędzania w Polsce. Dwie serie są szczególnie popularne, bo chronią przed inflacją.

  • COI, obligacje 4-letnie. W pierwszym roku mają stałe oprocentowanie, a w kolejnych latach inflację plus stałą marżę. Odsetki dostajesz co roku na konto, więc dobrze pasują, jeśli chcesz mieć z nich regularny „dodatek”.
  • EDO, obligacje 10-letnie. Też pierwszy rok stały, potem inflacja plus marża, zwykle trochę wyższa niż w COI. Odsetki nie są wypłacane, tylko co roku dopisywane do kapitału, więc procent składany pracuje na ciebie przez dziesięć lat.

Obie serie możesz oddać przed terminem. Płacisz wtedy niewielką opłatę od każdej obligacji, a odsetki narosłe do tego momentu zostają twoje. Aktualne oprocentowanie i marże zmieniają się co miesiąc, więc sprawdzaj je przed zakupem. Od zysku bank automatycznie pobiera 19 procent podatku od zysków kapitałowych, chyba że trzymasz obligacje na IKE.

IKE i IKZE w kilku zdaniach

To konta na emeryturę, ale z dużą zaletą: pozwalają nie płacić podatku od zysków, jeśli trzymasz pieniądze do określonego wieku. Każde ma roczny limit wpłat, który zmienia się co roku.

  • IKE. Jeśli wypłacisz pieniądze po 60. roku życia, nie płacisz 19 procent podatku od zysków. Wypłacić możesz też wcześniej, wtedy rozliczasz się jak na zwykłym koncie. IKE może być obligacyjne, na przykład w PKO BP, albo maklerskie, na ETF i akcje.
  • IKZE. Ma niższy limit. Wpłaty możesz odliczyć w rocznym rozliczeniu podatku, a przy wypłacie po 65. roku życia płacisz niski, zryczałtowany podatek. To rozwiązanie ma sens głównie wtedy, gdy rozliczasz podatek dochodowy.

Na start w zupełności wystarczy IKE. To po prostu „opakowanie” na obligacje albo fundusze, które sprawia, że więcej zysku zostaje u ciebie.

ETF, czyli inwestowanie bez wybierania spółek

ETF to fundusz notowany na giełdzie, który kopiuje cały indeks, na przykład setki największych firm z całego świata. Kupując jedną jednostkę, masz po trochu w każdej z nich, więc nie musisz zgadywać, która spółka wygra. Dobre ETF na szerokie indeksy mają niskie roczne koszty, często poniżej 0,3 procent.

Kupujesz je przez rachunek maklerski albo IKE maklerskie. Najprostsza strategia: co miesiąc ta sama kwota, niezależnie od tego, co dzieje się na rynku. Pamiętaj tylko o jednym. Akcje potrafią w kryzysie stracić 30 procent i więcej, a odbicie trwa czasem kilka lat. Dlatego do ETF wkładaj tylko pieniądze, których nie będziesz potrzebować przez co najmniej 7-10 lat, i nie sprzedawaj w panice.

Twój pierwszy plan inwestycyjny

Przykład dla kogoś, kto ma już poduszkę na sześć miesięcy i może odkładać 1000 zł miesięcznie.

  1. 300 zł na konto oszczędnościowe. Uzupełniasz poduszkę i odkładasz na większe zakupy w ciągu roku.
  2. 300 zł w obligacje EDO na IKE. Bezpieczna część długoterminowa, chroniona przed inflacją.
  3. 400 zł w ETF na szeroki indeks światowy. Część na wzrost, na lata.
  4. Raz w roku przegląd. Sprawdzasz, czy proporcje dalej ci pasują. Im bliżej celu, tym więcej w bezpiecznych obligacjach.

Jak rozpoznać inwestycyjne oszustwo

Dziewczyny z gotówką i bez etatu to dla naciągaczy łakomy kąsek, więc znaj te sygnały na pamięć.

  • Gwarantowany zysk, na przykład „10 procent miesięcznie bez ryzyka”. Takich inwestycji nie ma.
  • Presja czasu i tajemnica: „oferta tylko dziś, nikomu nie mów”.
  • Kryptowalutowe „okazje” z Telegrama, Instagrama albo od nowego znajomego, który od razu chce pomóc ci zarabiać.
  • Prośba o zainstalowanie aplikacji do zdalnego pulpitu albo podanie kodów z banku.
  • Reklamy ze znanymi osobami, które „polecają” platformę inwestycyjną.
  • Zarabianie na wpłatach poleconych osób, czyli klasyczna piramida.

Zanim komuś przelejesz pieniądze, sprawdź firmę na liście ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego. Więcej sygnałów opisujemy w tekście jak rozpoznać oszusta.

Pytania

Od jakiej kwoty mogę zacząć inwestować?

Obligacje skarbowe kupisz już za 100 zł, a w wielu domach maklerskich jednostkę ETF da się kupić za kilkaset złotych albo nawet ułamek jednostki. Ważniejsza od kwoty jest regularność i gotowa poduszka finansowa.

Czym różnią się obligacje EDO i COI?

COI są 4-letnie i co roku wypłacają odsetki. EDO są 10-letnie, a odsetki co roku dopisują do kapitału, więc działa procent składany. Obie po pierwszym roku są oprocentowane inflacją plus marżą.

Czy IKE się opłaca?

Jeśli oszczędzasz na długo, zwykle tak, bo przy wypłacie po 60. roku życia nie płacisz 19 procent podatku od zysków. Pieniądze możesz wypłacić wcześniej, wtedy tracisz tylko tę ulgę.

Czy ETF jest bezpieczny?

ETF na szeroki indeks rozkłada ryzyko na setki firm, ale jego wartość może mocno spadać w kryzysie. Nadaje się na pieniądze odkładane na co najmniej 7-10 lat, a nie na poduszkę finansową.

Źródła

  1. 1.Ministerstwo Finansów, obligacje skarbowe detaliczne, oferta i oprocentowanie, obligacjeskarbowe.pl.
  2. 2.Bankowy Fundusz Gwarancyjny, gwarantowanie depozytów, bfg.pl.
  3. 3.Komisja Nadzoru Finansowego, lista ostrzeżeń publicznych, knf.gov.pl.

Tekst ma charakter ogólny i edukacyjny, nie jest rekomendacją ani poradą inwestycyjną. Oprocentowanie obligacji, limity wpłat na IKE i IKZE oraz oferty banków zmieniają się, sprawdzaj je u źródła przed decyzją.

Czytaj dalej