Spis treści
W skrócie
- Nie ma rzetelnych, aktualnych danych o zarobkach w pracy seksualnej w Polsce, więc nie podajemy kwot.
- Dochód jest nieregularny i pomniejszają go koszty, pośrednicy oraz przerwy spowodowane zdrowiem.
- Bez zarejestrowanej działalności nie ma składek ZUS, ubezpieczenia zdrowotnego ani emerytury.
- Oddawanie części pieniędzy osobie trzeciej to sygnał wyzysku, a czerpanie z tego korzyści jest przestępstwem.
Dlaczego nie wiadomo, ile zarabia prostytutka
Dochody w pracy seksualnej nie są nigdzie rejestrowane w sposób, który pozwalałby je rzetelnie policzyć. Nie ma kodu PKD dla prostytucji, a przychody z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, są wyłączone z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych1. Nie ma więc danych podatkowych ani statystyk wynagrodzeń. Badania prowadzone przez organizacje pomocowe dotyczą zwykle małych grup i nie opisują całego zjawiska. Kwoty, które krążą w mediach i na forach, pochodzą z pojedynczych relacji albo z ogłoszeń i nie mówią nic o tym, ile ktoś naprawdę zostawia dla siebie po miesiącu.
Dlatego odpowiadamy inaczej: pokazujemy, z czego składa się realny dochód i co go zmniejsza. To pytanie ma dużo większe znaczenie niż jakakolwiek pojedyncza liczba. Szerszy kontekst opisujemy w tekście prostytucja w Polsce.
Kiedy pieniądze zabiera ktoś inny
Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest w Polsce przestępstwem. Przestępstwem jest natomiast czerpanie korzyści majątkowych z cudzej prostytucji, czyli sutenerstwo (art. 204 § 2 KK), oraz nakłanianie do niej i ułatwianie jej dla korzyści (art. 204 § 1 KK)3. W praktyce to właśnie osoby trzecie często zabierają największą część pieniędzy.
- Musisz oddawać część każdej zapłaty albo stałą kwotę za „mieszkanie”, „ogłoszenia” czy „ochronę”.
- Masz dług, który rośnie zamiast maleć, na przykład za przejazd, nocleg albo dokumenty.
- Ktoś inny trzyma twoje pieniądze, kartę albo dokumenty.
- Nie możesz odmówić spotkania ani zrobić przerwy bez konsekwencji.
- Ktoś grozi tobie albo twoim bliskim, jeśli odejdziesz.
Te sygnały mogą oznaczać przymus, a nawet handel ludźmi. Więcej w tekście jak rozpoznać przymus. Pomoc, także dla cudzoziemców: KCIK, +48 22 628 01 20. W nagłej sytuacji: 112. Pozostałe kontakty są na stronie numery pomocy.
Od czego zależy realny dochód
To, co ktoś słyszy jako „stawkę”, i to, co zostaje na koncie po miesiącu, to dwie zupełnie różne liczby.
- Nieregularność: są tygodnie bez żadnego dochodu, na przykład z powodu choroby, miesiączki, urlopu, kryzysu psychicznego albo zwykłego braku zainteresowania.
- Koszty stałe: mieszkanie lub pokój, dojazdy, telefon, ubrania, kosmetyki, środki higieny i ochrony. Szerzej w tekście koszty i ryzyka pracy seksualnej.
- Pośrednicy: gdy ktoś inny organizuje mieszkanie, publikuje informacje albo „zapewnia ochronę”, zwykle zabiera znaczną część pieniędzy.
- Zdrowie: badania, leczenie i przerwy po urazach albo zakażeniach oznaczają wydatki i brak dochodu jednocześnie.
- Czas: dochód w tej pracy zwykle nie rośnie z doświadczeniem tak jak w innych zawodach, a zdrowie i siły z czasem słabną.
Dochód bez zabezpieczenia
W zwykłej pracy część wynagrodzenia to rzeczy niewidoczne na pierwszy rzut oka: płatny urlop, zwolnienie lekarskie, składki na emeryturę, ubezpieczenie zdrowotne. Osoba pracująca seksualnie bez zarejestrowanej działalności nie ma żadnej z nich. Każdy dzień choroby to dzień bez dochodu, a lata pracy nie liczą się do emerytury. Część osób rejestruje działalność, na przykład jako usługi towarzyskie albo inne usługi osobiste, i płaci podatki oraz składki ZUS od zadeklarowanej działalności2. Daje to ubezpieczenie zdrowotne, emeryturę i udokumentowane źródło dochodu. Szczegóły opisujemy w tekście prostytucja podatek.
Podatki i nieudokumentowany dochód
Ustawa o PIT w art. 2 ust. 1 pkt 4 wyłącza przychody z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a przyjmuje się, że świadczenie usług seksualnych jest taką czynnością1. Praktyka i orzecznictwo nie są jednak jednolite. Brak udokumentowanego źródła dochodu może rodzić pytania przy kontroli majątku, na przykład przy zakupie mieszkania albo samochodu: ustawa przewiduje wtedy opodatkowanie przychodów z nieujawnionych źródeł stawką 71 procent (art. 30 ust. 1 pkt 7)1. To nie znaczy, że każdy zostanie skontrolowany, ale warto znać to ryzyko. W konkretnej sytuacji najlepiej skorzystać z porady doradcy podatkowego albo Krajowej Informacji Skarbowej. Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP.
Koszt, którego nie widać w dochodzie
Praca seksualna wiąże się z ryzykiem przemocy, zakażeń przenoszonych drogą płciową, przewlekłego stresu i wypalenia. Te koszty nie pojawiają się w żadnym rachunku, ale z czasem wpływają na zdrowie, relacje i możliwość podjęcia innej pracy. Anonimowe i bezpłatne badania w kierunku HIV opisujemy w tekście o punktach konsultacyjno-diagnostycznych. Rozmowa w kryzysie: 116 123 albo 800 70 2222 (bezpłatny, całodobowy).
Jeśli myślisz o zmianie
Jeśli chcesz odejść z branży albo ograniczyć pracę, możesz skorzystać z pomocy powiatowego urzędu pracy (rejestracja jako osoba bezrobotna daje ubezpieczenie zdrowotne, szkolenia i doradztwo), ośrodka pomocy społecznej i pomocy psychologicznej. Krok po kroku opisujemy to w dziale wyjście z branży i w poradniku jak odejść z pracy seksualnej.
Pytania
Ile zarabia prostytutka w Polsce?
Nie ma rzetelnych, aktualnych danych o zarobkach w pracy seksualnej w Polsce, dlatego nie podajemy kwot. Realny dochód jest nieregularny i pomniejszają go koszty, pośrednicy, przerwy spowodowane zdrowiem oraz brak ubezpieczenia i emerytury.
Czy od dochodu z prostytucji płaci się podatek?
Ustawa o PIT wyłącza przychody z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a przyjmuje się, że dotyczy to usług seksualnych. Praktyka nie jest jednolita. Część osób rejestruje działalność i płaci podatki oraz ZUS. W konkretnej sytuacji warto zapytać doradcę podatkowego albo Krajową Informację Skarbową.
Czy ktoś może legalnie brać część moich zarobków?
Nie. Czerpanie korzyści majątkowych z cudzej prostytucji jest przestępstwem z art. 204 § 2 Kodeksu karnego. Jeśli ktoś zabiera ci pieniądze albo dokumenty, możesz zwrócić się do KCIK (+48 22 628 01 20) albo na Policję.
Źródła
- 1.Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 30 ust. 1 pkt 7, ISAP.
- 2.Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Narodowy Fundusz Zdrowia, zasady ubezpieczeń przy działalności gospodarczej i dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, zus.pl, nfz.gov.pl.
- 3.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 204, ISAP.
Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika, doradcy podatkowego albo z nieodpłatnej pomocy prawnej.
Czytaj dalej
- Koszty i ryzyka pracy seksualnej
- Prostytucja a podatek
- Sutenerstwo: co mówi prawo
- Wyjście z branży
- Numery pomocy