Przejdź do treści

Pomoc w nagłej sytuacji: 112 · La Strada · Niebieska Linia

Wszystkie numery pomocy
Szybkie wyjście

Prawo

Najem mieszkania a prostytucja z perspektywy wynajmującego, lokatora i art. 204 KK

Mieszkanie to miejsce, w którym prawo karne i cywilne spotykają się w tej dziedzinie najczęściej. Wynajmujący pyta, czy grozi mu odpowiedzialność, jeśli lokatorka świadczy usługi seksualne. Lokator pyta, czy może stracić mieszkanie i jakie ma prawa. Opisujemy obie perspektywy: kiedy wynajem jest zwykłą umową, kiedy pojawia się ryzyko z art. 204 Kodeksu karnego i jakie zasady rządzą wypowiedzeniem umowy.

Okno mieszkania w dużym mieście wieczorem, lampa z ciepłym światłem, pusty fotel i kubek na parapecie
Spis treści
  1. Punkt wyjścia przy najmie mieszkania
  2. Gdy wynajmujący zaczyna zarabiać na twojej pracy
  3. Kiedy wynajmującemu grozi odpowiedzialność z art. 204 KK
  4. Wypowiedzenie umowy najmu
  5. Prawa lokatora
  6. Wspólne mieszkanie kilku osób
  7. Pytania
  8. Źródła
  9. Czytaj dalej

W skrócie

  • Wynajem mieszkania dorosłej osobie nie jest przestępstwem, także gdy świadczy ona usługi seksualne.
  • Ryzyko z art. 204 KK pojawia się, gdy wynajmujący wie o prostytucji i czerpie z niej korzyść, na przykład pobiera zawyżony z tego powodu czynsz albo udział w dochodach.
  • Lokator ma prawa wynikające z umowy i przepisów o najmie.

Punkt wyjścia przy najmie mieszkania

Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest w Polsce karalne1. Skoro tak, to również wynajęcie takiej osobie mieszkania nie jest samo w sobie przestępstwem. Wynajmujący, który pobiera zwykły, rynkowy czynsz, nie staje się sprawcą tylko dlatego, że lokatorka lub lokator w mieszkaniu pracuje. Szerzej wyjaśniamy to w artykule czy prostytucja w Polsce jest legalna.

Sytuacja się zmienia, gdy wynajem przestaje być zwykłą umową, a staje się sposobem zarabiania na cudzej prostytucji. Art. 204 § 1 KK karze ułatwianie prostytucji w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (kuplerstwo), a § 2 czerpanie z niej korzyści (sutenerstwo); za oba grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Gdy wynajmujący zaczyna zarabiać na twojej pracy

Jeśli wynajmujący podnosi czynsz, bo wie o twojej pracy, żąda części zarobków, ustala, ilu klientów możesz przyjąć, zatrzymuje twoje dokumenty albo grozi, to nie jest już zwykły najem. Ty nie odpowiadasz za to karnie, to ty jesteś osobą pokrzywdzoną. Takie sygnały mogą wskazywać na wyzysk albo handel ludźmi. Pomoc daje Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), prowadzone przez Fundację La Strada: +48 22 628 01 203. Przy szantażu i groźbach przeczytaj tekst szantaż i oszustwa. W nagłej sytuacji dzwoń pod 112, a pełna lista telefonów jest w zakładce numery pomocy.

Kiedy wynajmującemu grozi odpowiedzialność z art. 204 KK

Ocena zależy od okoliczności, a orzecznictwo nie jest w tej kwestii jednolite. Ryzyko odpowiedzialności karnej rośnie, gdy spełnione są jednocześnie dwa warunki: wynajmujący wie, że mieszkanie służy prostytucji, i czerpie z tego korzyść wykraczającą poza zwykły najem. Sytuacje, które najczęściej budzą wątpliwości:

  • czynsz wyraźnie zawyżony właśnie dlatego, że w lokalu świadczone są usługi,
  • opłata zależna od liczby klientów albo udział w dochodach lokatorki lub lokatora,
  • wynajmowanie pokoi kilku osobom świadczącym usługi i organizowanie ich pracy,
  • wynajem na godziny albo doby, gdy wynajmujący wie, w jakim celu lokal jest używany, i ustala z tego powodu szczególne warunki.

Jeśli wynajmujący sam organizuje lokal dla wielu osób, pobiera opłaty i ustala zasady, jego działanie zaczyna przypominać prowadzenie miejsca, które omawiamy w artykule agencja towarzyska a prawo. Omówienie całego przepisu znajdziesz w tekście art. 204 KK.

Wypowiedzenie umowy najmu

Wynajmujący, który nie chce, żeby w jego mieszkaniu świadczono usługi seksualne, może wypowiedzieć umowę na zasadach określonych w umowie i w Kodeksie cywilnym2. Wiele zależy od rodzaju umowy (na czas określony czy nieokreślony) i od tego, czy lokal jest używany zgodnie z umową i z poszanowaniem porządku domowego. Wypowiedzenie musi respektować prawa lokatora wynikające z umowy i przepisów o ochronie lokatorów. Wymuszanie wyprowadzki przemocą albo groźbą, na przykład przez wymianę zamków czy odcięcie mediów, może być przestępstwem z art. 191 KK1. W sporze o wypowiedzenie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej.

Prawa lokatora

Lokatorka lub lokator, która świadczy usługi seksualne, ma w mieszkaniu takie same prawa jak każdy inny najemca. Wynajmujący nie może wejść do lokalu bez zgody, poza sytuacjami przewidzianymi w umowie i przepisach, nie może zatrzymać rzeczy lokatora ani usunąć go z mieszkania na własną rękę. Nie może też grozić ujawnieniem pracy bliskim, sąsiadom albo pracodawcy: groźba rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci jest groźbą bezprawną w rozumieniu art. 115 § 12 KK, a zmuszanie nią do określonego zachowania jest przestępstwem z art. 191 KK1.

Warto jednak znać ryzyka po stronie lokatora. Umowa najmu może zakazywać prowadzenia w lokalu działalności albo przyjmowania osób w określony sposób, a jej naruszenie może być podstawą wypowiedzenia. Brak udokumentowanego źródła dochodu utrudnia znalezienie mieszkania i bywa wykorzystywany przez nieuczciwych wynajmujących; o tym piszemy w artykule prostytucja a podatek.

Wspólne mieszkanie kilku osób

Częstym pytaniem jest sytuacja, w której kilka dorosłych osób wspólnie wynajmuje mieszkanie i każda z nich pracuje samodzielnie. Samo wspólne zamieszkiwanie i dzielenie kosztów nie jest czerpaniem korzyści z cudzej prostytucji. Granica przesuwa się, gdy jedna z osób zarabia na pozostałych: podnajmuje im pokoje z zyskiem wynikającym z ich pracy, pobiera udział w dochodach albo organizuje ich pracę. Ocena zawsze zależy od okoliczności, dlatego w wątpliwej sytuacji warto skorzystać z porady prawnika. Szybką orientację daje kompas prawny na stronie głównej.

Pytania

Czy wynajmujący odpowiada karnie, jeśli lokatorka świadczy usługi seksualne?

Nie z samego faktu wynajmu. Ryzyko odpowiedzialności z art. 204 KK pojawia się, gdy wynajmujący wie o prostytucji i czerpie z niej korzyść, na przykład pobiera czynsz zawyżony z tego powodu, udział w dochodach albo organizuje pokoje dla wielu osób.

Czy wynajmujący może wypowiedzieć umowę z tego powodu?

Może wypowiedzieć umowę na zasadach określonych w umowie i w Kodeksie cywilnym. Musi przy tym respektować prawa lokatora, a wymuszanie wyprowadzki przemocą albo groźbą może być przestępstwem.

Czy wynajmujący może grozić ujawnieniem mojej pracy?

Nie. Groźba ujawnienia wiadomości uwłaczającej czci jest groźbą bezprawną, a zmuszanie nią do określonego zachowania jest przestępstwem z art. 191 Kodeksu karnego. Taką sytuację można zgłosić na policji.

Źródła

  1. 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 115 § 12, art. 191, 204; tekst jednolity w ISAP.
  2. 2.Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, przepisy o najmie; tekst jednolity w ISAP.
  3. 3.Fundacja La Strada: Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi.

Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie skorzystaj z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej. Wszystkie teksty prawne są w dziale prostytucja a prawo, a pełny przegląd tematu w przewodniku prostytucja w Polsce.

Czytaj dalej