Spis treści
W skrócie
- Sutenerstwo to czerpanie korzyści majątkowych z uprawiania prostytucji przez inną osobę.
- Opisuje je art. 204 § 2 Kodeksu karnego; grozi za nie kara pozbawienia wolności do lat 3.
- Gdy osoba świadcząca usługi jest małoletnia, kara jest znacznie surowsza.
- Osoba, od której pobierane są pieniądze, nie odpowiada karnie.
Definicja sutenerstwa w prawie karnym
Art. 204 § 2 Kodeksu karnego przewiduje karę dla tego, kto czerpie korzyści majątkowe z uprawiania prostytucji przez inną osobę1. W doktrynie prawa karnego to zachowanie nazywa się sutenerstwem. Kluczowe są dwa elementy: korzyść musi być majątkowa (pieniądze, rzeczy, inne wartości), a jej źródłem musi być prostytucja innej osoby. Nie ma znaczenia, czy sprawca w jakikolwiek sposób namawiał do prostytucji albo ją organizował, wystarczy samo czerpanie z niej korzyści.
Przepis chroni osobę świadczącą usługi przed wykorzystaniem ekonomicznym. Dlatego ta osoba nie jest współsprawcą: nawet jeśli sama oddaje pieniądze, prawo traktuje ją jako pokrzywdzoną. Krótką definicję znajdziesz też w haśle sutenerstwo w słowniku.
Co zrobić, gdy ktoś zabiera twoje pieniądze
Jeśli ktoś pobiera od ciebie część zarobków, kontroluje twoje pieniądze, zabrał ci dokumenty albo mówi, że musisz „odpracować dług”, to są sygnały wyzysku, a czasem handlu ludźmi. Nie odpowiadasz za to karnie. Możesz zgłosić sprawę na policji; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112. Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), prowadzone przez Fundację La Strada, pomaga pod numerem +48 22 628 01 20, także cudzoziemcom i w innych językach niż polski2. Sygnały opisujemy w tekście jak rozpoznać przymus, a pełną listę telefonów w zakładce numery pomocy.
Przy przemocy ze strony partnera, który zabiera pieniądze, pomoc daje też Niebieska Linia: 800 120 002 (bezpłatny). Znęcanie się nad osobą najbliższą to osobne przestępstwo z art. 207 KK.
Kiedy zachodzi sutenerstwo, a kiedy nie
Ocena zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy, a orzecznictwo nie jest w każdej kwestii jednolite. Można jednak wskazać sytuacje, które sądy i doktryna najczęściej oceniają jako czerpanie korzyści z cudzej prostytucji:
- regularne pobieranie części zarobków osoby świadczącej usługi, niezależnie od tego, jak się to nazywa („opłata”, „udział”, „ochrona”, „zwrot kosztów”),
- utrzymywanie się z pieniędzy pochodzących z czyjejś prostytucji, gdy sprawca wie o ich źródle,
- pobieranie opłat zależnych od liczby klientów albo wysokości dochodu,
- zabieranie pieniędzy pod pozorem spłaty długu powstałego w związku z pracą.
Samo życie z osobą, która świadczy usługi seksualne, i dzielenie z nią wspólnych kosztów domowych nie jest automatycznie sutenerstwem. Granica przesuwa się jednak, gdy druga osoba zaczyna utrzymywać się z tych pieniędzy albo nimi dysponuje. Podobne pytania dotyczą wynajmujących lokale; omawiamy je w artykule najem mieszkania a prostytucja.
Kara za sutenerstwo
Za czyn z art. 204 § 2 KK grozi kara pozbawienia wolności do lat 3, taka sama jak za stręczycielstwo i kuplerstwo z § 11. Znacznie surowsza odpowiedzialność grozi, gdy osoba, z której prostytucji sprawca czerpie korzyści, jest małoletnia (art. 204 § 3 KK). Jeśli do czerpania korzyści dochodzi przemoc, groźba albo wykorzystanie zależności, w grę wchodzą też inne przepisy: art. 203 KK (doprowadzenie do prostytucji przemocą lub groźbą) oraz art. 189a KK (handel ludźmi, kara nie krótsza od lat 3). Omówienie całego przepisu znajdziesz w artykule art. 204 KK.
Czym różnią się sutenerstwo, stręczycielstwo i kuplerstwo
Trzy pojęcia często się mylą, bo dotyczą tego samego obszaru. Różni je rodzaj zachowania sprawcy:
| Pojęcie | Na czym polega | Przepis |
|---|---|---|
| Stręczycielstwo | Nakłanianie innej osoby do prostytucji dla korzyści | art. 204 § 1 KK |
| Kuplerstwo | Ułatwianie innej osobie prostytucji dla korzyści | art. 204 § 1 KK |
| Sutenerstwo | Czerpanie korzyści z cudzej prostytucji | art. 204 § 2 KK |
Jedna osoba może wypełnić znamiona kilku z tych czynów naraz, na przykład gdy najpierw namawia, potem organizuje miejsce i bierze część dochodu. Szczegóły w tekstach stręczycielstwo i kuplerstwo.
Jak zgłosić sutenerstwo
Sutenerstwo, jak wszystkie przestępstwa z art. 204 KK, jest ścigane z urzędu. Policja i prokuratura prowadzą sprawę bez wniosku osoby pokrzywdzonej, a zawiadomienie może złożyć każdy, kto wie o przestępstwie, na komisariacie albo w prokuraturze. Osoba, od której ktoś pobierał pieniądze, ma w postępowaniu status pokrzywdzonej: może być informowana o przebiegu sprawy, składać wnioski i ustanowić pełnomocnika. Bezpłatną poradę prawną można uzyskać w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym powiecie.
Pytania
Czy partner osoby świadczącej usługi seksualne jest sutenerem?
Nie z samego faktu związku ani wspólnego gospodarstwa. Odpowiedzialność z art. 204 § 2 KK wchodzi w grę, gdy partner czerpie korzyści majątkowe z prostytucji, na przykład utrzymuje się z tych pieniędzy albo zabiera część zarobków. Ocena zależy od okoliczności sprawy.
Jaka kara grozi za sutenerstwo?
Kara pozbawienia wolności do lat 3. Gdy chodzi o osobę małoletnią, kara jest znacznie surowsza, a przy przemocy, groźbie lub handlu ludźmi stosuje się też art. 203 i 189a Kodeksu karnego.
Czy osoba, od której sutener bierze pieniądze, odpowiada karnie?
Nie. Przepis chroni osobę świadczącą usługi, więc prawo traktuje ją jako pokrzywdzoną, a nie jako sprawcę.
Źródła
- 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 189a, 203, 204, 207; tekst jednolity w ISAP.
- 2.Fundacja La Strada: Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi.
Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie skorzystaj z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej. Wszystkie teksty prawne zebraliśmy w dziale prostytucja a prawo, a szybką ocenę sytuacji daje kompas prawny.
Czytaj dalej
- Art. 204 KK paragraf po paragrafie
- Stręczycielstwo
- Kuplerstwo
- Prostytucja w Polsce: przewodnik
- Numery pomocy