Przejdź do treści

Pomoc w nagłej sytuacji: 112 · La Strada · Niebieska Linia

Wszystkie numery pomocy
Szybkie wyjście

Zarobki

Koszty i ryzyka pracy seksualnej w pieniądzach, zdrowiu, prawie i psychice

O pracy seksualnej mówi się najczęściej przez pryzmat pieniędzy, a znacznie rzadziej przez to, ile ona kosztuje. Koszty są finansowe, ale też zdrowotne, prawne, społeczne i psychiczne, a wiele z nich ujawnia się dopiero po latach. W tym tekście zbieramy je w jednym miejscu, bez kwot, bo nie ma rzetelnych danych dla Polski, i pokazujemy, co można zrobić, żeby się zabezpieczyć: od ubezpieczenia zdrowotnego i emerytury po dokumentowanie dochodu i numery pomocy.

Dorosła kobieta czyta na telefonie w nocnym tramwaju, twarz odwrócona od obiektywu
Spis treści
  1. Koszty finansowe, które pomniejszają dochód
  2. Ubezpieczenie zdrowotne, emerytura, dokumentowanie dochodu
  3. Ryzyka zdrowotne
  4. Ryzyka prawne
  5. Koszty społeczne
  6. Pytania
  7. Źródła
  8. Czytaj dalej

W skrócie

  • Koszty pracy seksualnej to nie tylko wydatki, ale też brak ubezpieczenia, emerytury i płatnego urlopu.
  • Ryzyka zdrowotne obejmują zakażenia, przemoc i przewlekły stres.
  • Ryzyka prawne dotyczą głównie osób trzecich, ale też nieudokumentowanego dochodu.
  • Ubezpieczenie zdrowotne da się uzyskać przez działalność, dobrowolne ubezpieczenie w NFZ albo rejestrację w urzędzie pracy.

Koszty finansowe, które pomniejszają dochód

Każda praca na własny rachunek ma koszty, ale w pracy seksualnej są one szczególnie nieprzewidywalne, a dochód jest nieregularny. Ile zostaje po odjęciu kosztów, opisujemy w tekście ile zarabia prostytutka.

  • Mieszkanie lub pokój, często wynajmowane na gorszych warunkach niż zwykły najem.
  • Dojazdy, telefon, internet, ubrania, kosmetyki, środki higieny i ochrony.
  • Badania i leczenie, gdy brak ubezpieczenia zdrowotnego.
  • Opłaty pobierane przez osoby trzecie za „mieszkanie”, „ogłoszenia” albo „ochronę”, które są sygnałem wyzysku, a ich pobieranie może być przestępstwem z art. 204 Kodeksu karnego1.
  • Okresy bez dochodu: choroba, uraz, kryzys psychiczny, przerwa.

Ubezpieczenie zdrowotne, emerytura, dokumentowanie dochodu

Brak zabezpieczenia socjalnego to jeden z największych kosztów pracy seksualnej, bo rośnie z każdym rokiem. Bez etatu i bez zarejestrowanej działalności nie ma ubezpieczenia zdrowotnego, zwolnień lekarskich ani składek emerytalnych.

  • Działalność gospodarcza: część osób rejestruje działalność, na przykład jako usługi towarzyskie albo inne usługi osobiste, i płaci podatki oraz składki ZUS od zadeklarowanej działalności. Daje to ubezpieczenie zdrowotne, emeryturę i udokumentowane źródło dochodu2. Nie ma kodu PKD dla prostytucji.
  • Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ: można je zawrzeć bez etatu i bez działalności3.
  • Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna: daje ubezpieczenie zdrowotne, a do tego dostęp do szkoleń i doradztwa.

Dokumentowanie dochodu ma znaczenie także z innego powodu. Przy kontroli majątku brak udokumentowanego źródła pieniędzy może rodzić pytania o przychody z nieujawnionych źródeł, które ustawa o PIT opodatkowuje stawką 71 procent (art. 30 ust. 1 pkt 7)4. Praktyka nie jest jednolita, dlatego w konkretnej sytuacji warto zapytać doradcę podatkowego albo Krajową Informację Skarbową. Szczegóły w tekście prostytucja podatek.

Ryzyka zdrowotne

Zakażenia przenoszone drogą płciową, takie jak HIV, kiła, rzeżączka, chlamydioza, HPV czy WZW, często przebiegają bez objawów. Prezerwatywa znacznie zmniejsza ryzyko większości z nich, szczepienia chronią przed WZW B i HPV, a PrEP przed HIV. Po sytuacji ryzyka liczy się czas: PEP trzeba zacząć najpóźniej do 72 godzin5.

Ryzyka prawne

Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest w Polsce przestępstwem. Ryzyka prawne dotyczą głównie otoczenia: osób, które czerpią korzyści z cudzej prostytucji, nakłaniają do niej albo ją ułatwiają dla korzyści (art. 204 KK) i które zmuszają (art. 203 KK)1. Dla osoby świadczącej usługi ryzyka to przede wszystkim: wykroczenie z art. 142 Kodeksu wykroczeń przy natarczywym proponowaniu w miejscu publicznym, spory z wynajmującym o mieszkanie, nieudokumentowany dochód oraz sytuacje, w których bez wiedzy o prawie trudno bronić się przed szantażem. Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP, a w konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej w swoim powiecie. Przegląd przepisów zawiera tekst czy prostytucja w Polsce jest legalna.

Koszty społeczne

Stygmatyzacja sprawia, że wiele osób ukrywa swoją pracę przed rodziną, przyjaciółmi i partnerami. Życie w ukryciu kosztuje: izolacja, lęk przed ujawnieniem, trudności w relacjach. Ta sama tajemnica czyni osobę podatną na szantaż. Groźba ujawnienia pracy bliskim jest groźbą bezprawną, a zmuszanie nią do czegokolwiek jest przestępstwem z art. 191 KK1. Jak reagować, opisujemy w tekście szantaż i oszustwa. Luka w życiorysie bywa też barierą przy zmianie pracy; o tym, jak ją opisać neutralnie, piszemy w dziale wyjście z branży.

Koszty psychiczne

Przewlekły stres, poczucie zagrożenia, doświadczenia przemocy i konieczność ciągłej czujności sprzyjają wypaleniu, zaburzeniom lękowym i depresji. Pomoc psychologiczna jest dostępna bez skierowania w ośrodkach interwencji kryzysowej, a psychiatra w ramach NFZ przyjmuje bez skierowania. Rozmowa w kryzysie: 116 123 albo 800 70 2222 (bezpłatny, całodobowy). Jeśli grozi ci niebezpieczeństwo, dzwoń na 112. Przy przemocy domowej: Niebieska Linia 800 120 002 (bezpłatny). Przy podejrzeniu przymusu albo handlu ludźmi: KCIK, +48 22 628 01 20. Pełna lista jest na stronie numery pomocy.

Pytania

Jakie są największe koszty pracy seksualnej?

Poza wydatkami na mieszkanie, dojazdy i ochronę zdrowia największym kosztem jest brak zabezpieczenia: ubezpieczenia zdrowotnego, płatnego zwolnienia i składek emerytalnych, a także ryzyka dla zdrowia fizycznego i psychicznego.

Jak uzyskać ubezpieczenie zdrowotne bez etatu?

Przez zarejestrowaną działalność gospodarczą, przez dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ albo przez rejestrację w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.

Czy osoba świadcząca usługi seksualne może mieć emeryturę?

Tak, jeśli płaci składki emerytalne, na przykład z zarejestrowanej działalności gospodarczej. Bez składek lata pracy nie liczą się do emerytury.

Źródła

  1. 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 191, art. 203, art. 204, ISAP.
  2. 2.Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenia osób prowadzących działalność gospodarczą, zus.pl.
  3. 3.Narodowy Fundusz Zdrowia, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, nfz.gov.pl.
  4. 4.Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30 ust. 1 pkt 7, ISAP.
  5. 5.Krajowe Centrum ds. AIDS, profilaktyka HIV, aids.gov.pl.

Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika, doradcy podatkowego albo z nieodpłatnej pomocy prawnej.

Czytaj dalej