Spis treści
W skrócie
- Stręczycielstwo to nakłanianie innej osoby do uprawiania prostytucji w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
- Opisuje je art. 204 § 1 Kodeksu karnego; grozi za nie kara pozbawienia wolności do lat 3.
- Przestępstwo nie wymaga, żeby nakłaniana osoba faktycznie zaczęła świadczyć usługi.
- Osoba nakłaniana nie odpowiada karnie.
Definicja stręczycielstwa w Kodeksie karnym
Art. 204 § 1 Kodeksu karnego przewiduje karę dla tego, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nakłania inną osobę do uprawiania prostytucji lub jej to ułatwia1. Przepis opisuje dwa zachowania. Pierwsze, nakłanianie, w doktrynie nazywa się stręczycielstwem. Drugie, ułatwianie, to kuplerstwo, które omawiamy osobno.
Nakłanianie to oddziaływanie na drugą osobę, które ma skłonić ją do podjęcia albo kontynuowania prostytucji. Może przybrać postać namowy, przekonywania, składania obietnic, przedstawiania zysków czy wywierania presji. Do stręczycielstwa potrzebny jest cel w postaci korzyści majątkowej po stronie sprawcy; kto namawia bez takiego celu, nie wypełnia znamion z art. 204 § 1 KK, choć jego zachowanie może podpadać pod inne przepisy. Krótką definicję zawiera hasło stręczycielstwo w słowniku.
Nakłanianie w internecie i oferty wyjazdów
Coraz częściej nakłanianie zaczyna się w sieci: od ogłoszenia o dobrze płatnej pracy dla modelek, hostess czy opiekunek, od propozycji wyjazdu za granicę albo od znajomości, która z czasem zamienia się w presję. Sygnały ostrzegawcze to niejasne warunki, nacisk na szybką decyzję, „opłaty” za pośrednictwo, zatrzymywanie dokumentów i odcinanie od bliskich. To także typowe metody werbowania do handlu ludźmi, które opisujemy w tekście handel ludźmi.
Jeśli otrzymujesz taką propozycję albo podejrzewasz, że ktoś bliski jest werbowany, skontaktuj się z Krajowym Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnym dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), prowadzonym przez Fundację La Strada: +48 22 628 01 202. W nagłej sytuacji dzwoń pod 112. Pełna lista telefonów jest w zakładce numery pomocy.
Kiedy stręczycielstwo jest dokonane
W doktrynie przyjmuje się, że stręczycielstwo jest przestępstwem formalnym, czyli nie wymaga skutku. Sprawca odpowiada za samo nakłanianie, nawet jeśli nakłaniana osoba odmówiła albo nigdy nie zaczęła świadczyć usług1. Ocena, czy dane zachowanie było nakłanianiem, zawsze zależy od okoliczności sprawy. Najczęściej chodzi o sytuacje, w których ktoś:
- przekonuje drugą osobę do świadczenia usług seksualnych, licząc na udział w jej zarobkach,
- składa ofertę „pracy” w miejscu, w którym zarabia na prostytucji innych osób,
- wykorzystuje trudną sytuację finansową, zadłużenie albo uzależnienie drugiej osoby, żeby skłonić ją do prostytucji.
Jeśli nakłanianie odbywa się przemocą, groźbą bezprawną, podstępem albo z wykorzystaniem zależności lub krytycznego położenia, wchodzi w grę surowszy art. 203 KK, a przy werbowaniu w celu wykorzystania także art. 189a KK o handlu ludźmi.
Kara za stręczycielstwo
Za stręczycielstwo grozi kara pozbawienia wolności do lat 31. Kara jest znacznie surowsza, gdy nakłaniana osoba jest małoletnia (art. 204 § 3 KK), oraz gdy sprawca zwabia lub uprowadza kogoś w celu uprawiania prostytucji za granicą (art. 204 § 4 KK). Handel ludźmi z art. 189a KK zagrożony jest karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. Całość przepisu omawiamy w artykule art. 204 KK.
Stręczycielstwo a kuplerstwo i sutenerstwo
Stręczyciel nakłania, kupler ułatwia, a sutener czerpie korzyści. Stręczycielstwo i kuplerstwo opisuje ten sam art. 204 § 1 KK, sutenerstwo art. 204 § 2 KK. Za każde z tych zachowań grozi ta sama kara, a jedna osoba może wypełnić znamiona kilku z nich. Więcej w tekstach sutenerstwo i kuplerstwo oraz w przewodniku prostytucja w Polsce.
Zgłoszenie stręczycielstwa i prawa osoby pokrzywdzonej
Przestępstwa z art. 204 KK są ścigane z urzędu: policja i prokuratura prowadzą sprawę bez wniosku osoby pokrzywdzonej, a postępowanie może rozpocząć zawiadomienie każdej osoby, która o przestępstwie wie. Zawiadomienie można złożyć na każdym komisariacie albo w prokuraturze. Osoba nakłaniana do prostytucji ma w postępowaniu status pokrzywdzonej, nie podejrzanej, nawet jeśli przez jakiś czas świadczyła usługi. Może być informowana o przebiegu sprawy, składać wnioski dowodowe i ustanowić pełnomocnika. Warto zachować wiadomości, ogłoszenia i inne ślady kontaktu, bo mogą być dowodem.
Jeśli nakłanianie dotyczy kogoś bliskiego, pomocne wskazówki do rozmowy zawiera poradnik dla bliskich. Bezpłatną poradę prawną można uzyskać w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym powiecie, a wsparcie w kryzysie pod numerem 116 123 albo w ośrodku interwencji kryzysowej.
Pytania
Co to jest stręczycielstwo?
To nakłanianie innej osoby do uprawiania prostytucji w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Przestępstwo opisuje art. 204 § 1 Kodeksu karnego.
Czy stręczycielstwo jest karalne, jeśli osoba nie zaczęła świadczyć usług?
Tak. W doktrynie przyjmuje się, że stręczycielstwo jest przestępstwem formalnym: sprawca odpowiada za samo nakłanianie, niezależnie od tego, czy nakłaniana osoba się zgodziła.
Jaka kara grozi za stręczycielstwo?
Kara pozbawienia wolności do lat 3. Gdy nakłaniana osoba jest małoletnia albo sprawca zwabia lub uprowadza kogoś w celu uprawiania prostytucji za granicą, kara jest znacznie surowsza.
Źródła
- 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 189a, 203, 204; tekst jednolity w ISAP.
- 2.Fundacja La Strada: Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi.
Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie skorzystaj z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej. Wszystkie teksty prawne są w dziale prostytucja a prawo, a szybką ocenę sytuacji daje kompas prawny.