Przejdź do treści

Pomoc w nagłej sytuacji: 112 · La Strada · Niebieska Linia

Wszystkie numery pomocy
Szybkie wyjście

Kulisy

Tirówki i prostytucja przydrożna oraz to, co mówi o niej prawo

Słowo „tirówki” to potoczne, nacechowane określenie osób, które świadczą usługi seksualne przy drogach, najczęściej przy trasach o dużym ruchu ciężarówek. W tym tekście opisujemy to zjawisko spokojnie i bez sensacji: skąd się wzięło, jak wygląda jego ocena prawna w Polsce, dlaczego wiąże się z wysokim ryzykiem przymusu i handlu ludźmi oraz co może zrobić osoba, która widzi niepokojącą sytuację. Nie podajemy żadnych miejsc ani tras.

Dorosła kobieta w płaszczu na przystanku nocą, patrzy w telefon, twarz w cieniu
Spis treści
  1. Skąd się bierze prostytucja przydrożna
  2. Dlaczego przy drogach tak często chodzi o przymus
  3. Co może zrobić świadek
  4. Kogo karze prawo w sprawach tirówek
  5. Pytania
  6. Źródła
  7. Czytaj dalej

W skrócie

  • Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest w Polsce przestępstwem.
  • Karane są osoby trzecie: te, które czerpią z tego korzyści, nakłaniają albo zmuszają.
  • Prostytucja przydrożna wiąże się ze szczególnie wysokim ryzykiem przemocy, przymusu i handlu ludźmi.
  • Świadek niepokojącej sytuacji może zadzwonić na 112 albo do KCIK: +48 22 628 01 20.

Skąd się bierze prostytucja przydrożna

Prostytucja przy drogach nie jest zjawiskiem nowym ani wyłącznie polskim. W Polsce stała się szczególnie widoczna po 1989 roku, razem ze wzrostem ruchu tranzytowego i międzynarodowego transportu drogowego. Potoczne słowo pochodzi od ciężarówek, czyli tirów, i od początku niesie ze sobą pogardę dla osób, których dotyczy. Na tej stronie używamy go tylko dlatego, że tak ludzie szukają informacji; w tekście piszemy o osobach świadczących usługi seksualne przy drogach.

Nie ma rzetelnych, aktualnych danych dla Polski o skali tego zjawiska. Organizacje pomocowe i instytucje publiczne zwracają uwagę, że część prostytucji przeniosła się do internetu, a przy drogach w większym stopniu zostały osoby w najtrudniejszym położeniu: bez dokumentów, bez znajomości języka, zależne od osób trzecich4. Dlatego zjawisko to wymaga przede wszystkim uważności, a nie ciekawości.

Dlaczego przy drogach tak często chodzi o przymus

Praca przy drodze oznacza izolację, brak schronienia i zależność od transportu. Osoba, którą ktoś przywozi i odwozi, pilnuje i rozlicza, rzadko jest w stanie sama decydować o swojej pracy. Organizacje pomocowe od lat wskazują prostytucję przydrożną jako obszar, w którym szczególnie często ujawnia się handel ludźmi3. Zgodnie z art. 115 § 22 Kodeksu karnego handel ludźmi zachodzi także wtedy, gdy osoba formalnie się zgodziła, jeśli zgodę uzyskano podstępem, przez wykorzystanie krytycznego położenia albo nadużycie zależności1. W przypadku osoby małoletniej jest to handel ludźmi zawsze.

  • Ktoś inny przywozi, odwozi i pilnuje osobę, która pracuje.
  • Osoba nie ma przy sobie dokumentów albo mówi, że ktoś je „przechowuje”.
  • Osoba spłaca dług za przejazd, nocleg albo „pracę załatwioną” przez kogoś innego.
  • Osoba nie zna języka, miejsca pobytu, nie ma telefonu albo mówi tylko to, co wolno.
  • Widać ślady przemocy, strach, wyczerpanie, bardzo młody wiek.

Więcej sygnałów opisujemy w tekście jak rozpoznać przymus oraz na stronie o handlu ludźmi w Polsce.

Ryzyka dla osób świadczących usługi przy drodze

Poza przymusem prostytucja przydrożna wiąże się z wysokim ryzykiem przemocy fizycznej i seksualnej, rabunku, wypadków komunikacyjnych, wychłodzenia i zakażeń przenoszonych drogą płciową. Dostęp do lekarza, badań i pomocy prawnej jest tu szczególnie trudny. Anonimowe i bezpłatne badania w kierunku HIV oferują punkty konsultacyjno-diagnostyczne, a lekarz wenerolog w ramach NFZ przyjmuje bez skierowania.

Co może zrobić świadek

Jeśli widzisz sytuację, która wygląda na przemoc albo przymus, nie interweniuj na własną rękę i nie narażaj siebie ani osoby, której chcesz pomóc. Twoje zadanie to przekazać informację tym, którzy potrafią działać.

  • Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, przemoc na twoich oczach, osoba, która wygląda na niepełnoletnią: dzwoń na 112.
  • Podejrzenie handlu ludźmi bez bezpośredniego zagrożenia: Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), +48 22 628 01 20, prowadzone przez La Strada. KCIK pomaga także cudzoziemcom, konsultacje są prowadzone po polsku i w innych językach.
  • Zawiadomienie o przestępstwie możesz złożyć na każdym komisariacie Policji.
  • Zapamiętaj to, co widzisz: czas, opis sytuacji, pojazdy. Nie fotografuj osób, nie publikuj niczego w sieci.

Jeśli to dotyczy ciebie

Jeśli ktoś cię pilnuje, zabiera pieniądze albo dokumenty, grozi tobie lub twoim bliskim, masz prawo do pomocy, niezależnie od tego, czy masz dokumenty i czy wcześniej się na coś zgodziłaś lub zgodziłeś. Osoba świadcząca usługi nie jest karana za samą pracę. KCIK (+48 22 628 01 20) udziela pomocy poufnie, także cudzoziemcom. W nagłej sytuacji dzwoń na 112. Wszystkie kontakty znajdziesz na stronie numery pomocy, a drogę wyjścia opisujemy w dziale wyjście z branży.

Kogo karze prawo w sprawach tirówek

Polska przyjęła model abolicjonistyczny. Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest ani przestępstwem, ani wykroczeniem. Korzystanie z takich usług też nie jest karalne. Karane są osoby trzecie1. Szerzej opisujemy to w tekście czy prostytucja w Polsce jest legalna.

  • Art. 203 Kodeksu karnego: doprowadzenie innej osoby do uprawiania prostytucji przemocą, groźbą bezprawną, podstępem albo przez wykorzystanie zależności lub krytycznego położenia.
  • Art. 204 § 1: nakłanianie do prostytucji lub jej ułatwianie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (stręczycielstwo i kuplerstwo), kara pozbawienia wolności do lat 3.
  • Art. 204 § 2: czerpanie korzyści majątkowych z prostytucji innej osoby, czyli sutenerstwo, ta sama kara.
  • Art. 189a: handel ludźmi, kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

Art. 142 Kodeksu wykroczeń

Kodeks wykroczeń w art. 142 przewiduje odpowiedzialność za natarczywe albo wywołujące zgorszenie proponowanie czynu nierządnego w miejscu publicznym2. Przepis nie zakazuje samej pracy seksualnej. Dotyczy sposobu zachowania w miejscu publicznym, a jego zastosowanie zależy od okoliczności. Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP, a w konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej, dostępnej w każdym powiecie.

Pytania

Czy prostytucja przy drodze jest w Polsce legalna?

Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest przestępstwem. Karane jest czerpanie korzyści z cudzej prostytucji, nakłanianie, ułatwianie dla korzyści i zmuszanie. Kodeks wykroczeń w art. 142 dotyczy natarczywego albo wywołującego zgorszenie proponowania czynu nierządnego w miejscu publicznym.

Jak rozpoznać, że osoba przy drodze jest zmuszana?

Sygnałami są między innymi: ktoś ją przywozi i pilnuje, nie ma dokumentów, spłaca dług, nie zna języka ani miejsca pobytu, ma ślady przemocy albo wygląda na niepełnoletnią. Żaden sygnał sam nie przesądza sprawy, ale warto zgłosić podejrzenie.

Gdzie zgłosić podejrzenie handlu ludźmi?

W nagłej sytuacji na numer 112. Bez bezpośredniego zagrożenia do Krajowego Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnego dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK), +48 22 628 01 20, albo na każdym komisariacie Policji.

Źródła

  1. 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 115 § 22, art. 189a, art. 203, art. 204, ISAP.
  2. 2.Ustawa z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, art. 142, ISAP.
  3. 3.Fundacja La Strada, informacje o handlu ludźmi i KCIK, strada.org.pl.
  4. 4.Serwis rządowy o przeciwdziałaniu handlowi ludźmi (MSWiA), gov.pl.

Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej.

Czytaj dalej