Przejdź do treści

Pomoc w nagłej sytuacji: 112 · La Strada · Niebieska Linia

Wszystkie numery pomocy
Szybkie wyjście

Kulisy

Prostytucja w dużych miastach jako zjawisko i gdzie szukać pomocy

Prostytucja w dużych miastach wygląda dziś inaczej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Coraz mniej jest jej na ulicach, coraz więcej w internecie i w prywatnych mieszkaniach. W tym tekście opisujemy zjawisko ogólnie: co się zmieniło, czym różni się praca samodzielna od pracy zależnej od osób trzecich, jakie ryzyka niesie życie w dużym mieście i gdzie w miastach szukać pomocy. Nie podajemy nazw miast w kontekście usług, dzielnic, lokali ani serwisów.

Dorosła kobieta czyta na telefonie w nocnym tramwaju, twarz odwrócona od obiektywu
Spis treści
  1. Prostytucja w dużych miastach przeniosła się z ulicy do internetu
  2. Dostęp do pomocy w dużych miastach
  3. Praca samodzielna a zależność od osób trzecich
  4. Ryzyka w dużym mieście
  5. Pytania
  6. Źródła
  7. Czytaj dalej

W skrócie

  • Duża część prostytucji w miastach przeniosła się z ulic do internetu i prywatnych mieszkań.
  • Prawo w całym kraju jest takie samo: karane są osoby trzecie, które czerpią korzyści albo zmuszają.
  • Anonimowość dużego miasta chroni, ale też izoluje i utrudnia rozpoznanie przemocy i przymusu.
  • W dużych miastach łatwiej o anonimowe badania, ośrodki interwencji kryzysowej i pomoc prawną.

Prostytucja w dużych miastach przeniosła się z ulicy do internetu

Przez lata najbardziej widoczną formą prostytucji w miastach była praca uliczna i lokale. Dziś, jak zwracają uwagę organizacje pomocowe i instytucje zajmujące się handlem ludźmi, znaczna część kontaktów nawiązywana jest przez internet, a same spotkania odbywają się w mieszkaniach i hotelach3. Nie ma rzetelnych, aktualnych danych dla Polski o skali tego zjawiska ani o tym, jak rozkłada się ono między miastami. Szacunki, które krążą w mediach, zwykle nie mają sprawdzalnego źródła, dlatego ich nie powtarzamy.

Przeniesienie do internetu zmieniło kilka rzeczy naraz. Zjawisko stało się mniej widoczne dla przechodniów, ale też dla służb i organizacji pomocowych. Osoba pracująca seksualnie może mieć większą kontrolę nad tym, z kim się spotyka, ale często spotyka się sama, w miejscu, o którym nikt nie wie. Pojawiły się nowe zagrożenia: szantaż ujawnieniem zdjęć, wyłudzenia, podszywanie się, nękanie w sieci. Ogólny obraz zjawiska w kraju opisujemy w tekście prostytucja w Polsce.

Dostęp do pomocy w dużych miastach

Duże miasta mają jedną wyraźną przewagę: więcej miejsc, w których można uzyskać pomoc bez skierowania, bezpłatnie i często anonimowo.

  • Punkty konsultacyjno-diagnostyczne: anonimowy i bezpłatny test na HIV, w wielu punktach także na kiłę i HCV2.
  • Poradnie dermatologiczno-wenerologiczne NFZ: bez skierowania.
  • Szpitalne oddziały zakaźne: PEP po sytuacji ryzyka, najpóźniej do 72 godzin.
  • Ośrodki interwencji kryzysowej: bezpłatnie, bez skierowania, w większości miast i powiatów.
  • Nieodpłatna pomoc prawna: punkty w każdym powiecie, zapisy przez starostwo albo urząd miasta.
  • Ośrodki pomocy społecznej: pomoc w kryzysie, mieszkania interwencyjne na zasadach gminy.

Informacje dla miast wojewódzkich zebraliśmy w dziale punkty pomocy i badań w miastach.

Numery ogólnopolskie

  • 112: numer alarmowy.
  • KCIK, pomoc ofiarom handlu ludźmi: +48 22 628 01 20, także dla cudzoziemców.
  • Niebieska Linia, przemoc domowa: 800 120 002 (bezpłatny).
  • Telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie: 116 123.
  • Centrum Wsparcia: 800 70 2222 (bezpłatny, całodobowy).

Pełna lista jest na stronie numery pomocy.

Praca samodzielna a zależność od osób trzecich

Z punktu widzenia prawa i bezpieczeństwa najważniejsze pytanie nie brzmi „gdzie”, tylko „kto decyduje”. Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest w Polsce przestępstwem. Przestępstwem jest natomiast czerpanie korzyści z cudzej prostytucji, nakłanianie do niej i ułatwianie jej dla korzyści (art. 204 KK) oraz doprowadzanie do niej przemocą, groźbą, podstępem albo przez wykorzystanie zależności (art. 203 KK)1.

  • Praca samodzielna: osoba sama decyduje, kiedy, z kim i na jakich warunkach się spotyka, i sama dysponuje pieniędzmi.
  • Zależność: ktoś inny wyznacza grafik, zabiera część pieniędzy, organizuje mieszkanie, zamieszcza informacje, pilnuje. To typowy obraz sutenerstwa i kuplerstwa.
  • Przymus: osoba nie może odmówić ani odejść, ma dług, nie ma dokumentów, boi się o siebie albo bliskich. To może być handel ludźmi, nawet jeśli na początku była zgoda.

Mieszkania i agencje

W dużych miastach część pracy seksualnej odbywa się w wynajmowanych mieszkaniach. Wynajem mieszkania osobie dorosłej nie jest przestępstwem sam z siebie. Ryzyko odpowiedzialności z art. 204 pojawia się po stronie osoby, która wie o prostytucji i czerpie z niej korzyść, na przykład pobiera zawyżony czynsz albo organizuje pokoje wielu osobom1. Szczegóły opisujemy w tekstach najem mieszkania a prostytucja i agencja towarzyska. Praca w miejscu prowadzonym przez kogoś innego nie jest karalna dla osoby świadczącej usługi, ale oznacza większe ryzyko zależności i wyzysku.

Ryzyka w dużym mieście

Duże miasto daje anonimowość, ale ta sama anonimowość działa w obie strony. Łatwiej zniknąć z oczu rodziny, ale trudniej o kogoś, kto zauważy, że dzieje się coś złego.

  • Izolacja: praca w mieszkaniu, bez kontaktu z innymi osobami, bez nikogo, kto wie, gdzie jesteś.
  • Przemoc i rabunek: spotkania z nieznanymi osobami w prywatnych miejscach.
  • Szantaż i nękanie w sieci: groźby ujawnienia zdjęć albo pracy rodzinie, stalking (art. 190a KK), podszywanie się.
  • Wyzysk finansowy: wysokie opłaty za mieszkanie, „ogłoszenia” czy „ochronę”, które pobiera ktoś trzeci.
  • Zdrowie: zakażenia przenoszone drogą płciową, wypalenie, lęk, uzależnienia.

Jak rozpoznać sygnały przymusu, opisujemy w tekście jak rozpoznać przymus, a sposoby reagowania na groźby w tekście szantaż i oszustwa. W nagłej sytuacji dzwoń na 112.

Pytania

Czy prostytucja w dużych miastach jest legalna?

Prawo jest takie samo w całym kraju. Samo świadczenie usług seksualnych przez osobę dorosłą, dobrowolnie i na własny rachunek, nie jest przestępstwem. Karane są osoby trzecie, które czerpią z tego korzyści, nakłaniają, ułatwiają dla korzyści albo zmuszają.

Ile osób pracuje seksualnie w polskich miastach?

Nie ma rzetelnych, aktualnych danych dla Polski. Liczby podawane w mediach zwykle nie mają sprawdzalnego źródła, dlatego ich nie podajemy.

Gdzie w mieście szukać pomocy?

W punkcie konsultacyjno-diagnostycznym, w poradni wenerologicznej NFZ, w ośrodku interwencji kryzysowej, w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej i w ośrodku pomocy społecznej. W nagłej sytuacji pod numerem 112.

Źródła

  1. 1.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 190a, art. 203, art. 204, ISAP.
  2. 2.Krajowe Centrum ds. AIDS, lista punktów konsultacyjno-diagnostycznych, aids.gov.pl.
  3. 3.Fundacja La Strada, raporty i informacje o handlu ludźmi, strada.org.pl.

Przepisy się zmieniają, aktualne brzmienie jest w ISAP. W konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnika albo z nieodpłatnej pomocy prawnej.

Czytaj dalej